Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: „Trybunał” lub „ETPC”) opublikował w dniu 3 września 2026 r. wyrok z dnia 2 lipca 2026 r. w sprawie Mariusz Bącler przeciwko Polsce (skarga nr 47190/16).

Skarga dotyczyła zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: „Konwencja”) – prawo dostępu do sądu - w związku z odmową zwolnienia skarżącego z opłaty sądowej od pozwu w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w Poznaniu o zasądzenie zadośćuczynienia

w kwocie 120 000 zł za naruszenia dóbr osobistych w postaci utraty zdrowia oraz narażenie na utratę życia.

W dniu 27 listopada 2015 roku referendarz sądowy w Sądzie Okręgowym w Poznaniu zwolnił skarżącego od opłaty sądowej od pozwu ponad kwotę 600 zł oddalając wniosek

w pozostałej części. W uzasadnieniu wskazał, że dokonał analizy ustalonej sytuacji materialnej i rodzinnej skarżącego w kontekście art. 102 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, uznając, że w granicach możliwości finansowych skarżącego pozostaje uiszczenie kwoty 600 zł tytułem części opłaty sądowej od pozwu. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu utrzymał w mocy zaskarżone przez skarżącego orzeczenie. Uznał on, że referendarz sądowy słusznie przyjął, iż skarżący był w stanie uiścić wymaganą opłatę od pozwu, dodając, że skoro wiedział o zamiarze wytoczenia postępowania, mógł zgromadzić potrzebne środki przed jego wszczęciem, zamiast wydawać otrzymane kwoty w kantynie. Sąd wskazał ponadto, że twierdzenia skarżącego dotyczące jego stanu zdrowia i sposobu wydatkowania pieniędzy nie zostały poparte żadnymi dowodami. Skarżący został wezwany do uiszczenia w terminie siedmiu dni należnej opłaty od pozwu. W dniu 1 lutego 2016 r. skarżący zwrócił się do sądu z wnioskiem o możliwość rozłożenia tej opłaty na raty. W dniu 16 lutego 2016 r. sąd stwierdził, że opłata od pozwu nie została uiszczona,

a uznając, że przepisy prawa nie przewidują możliwości jej uiszczenia w ratach, zarządził zwrot pozwu skarżącemu. W dniu 18 kwietnia 2016 r. zażalenie skarżącego na powyższe zarządzenie zostało oddalone przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu.

Trybunał stwierdził, że z uzasadnień tych decyzji nie wynika, aby pozew o zadośćuczynienie wniesiony przez skarżącego był bezpodstawny lub skazany na niepowodzenie. Postępowanie zainicjowane przez skarżącego miało na celu uzyskanie zadośćuczynienia za naruszenia dóbr osobistych w postaci utraty zdrowia oraz narażenie na utratę życia, których skarżący miał doznać wskutek zarzucanych zaniedbań służby zdrowia w areszcie śledczym, która miała nie zapewnić mu wymaganego przez jego stan zdrowia sprzętu medycznego.

Trybunał zauważył, że sądy krajowe uznały, iż skarżący był w stanie uiścić kwotę 600 zł tytułem opłaty od pozwu. Tymczasem z uzasadnień zaskarżonych decyzji wynika, że

w istotnym okresie skarżący dysponował kwotą zaledwie 75 zł, tj. kwotą około ośmiokrotnie niższą niż wymagana opłata. ETPC zwrócił również uwagę, że w decyzjach tych wskazano ponadto, że skarżący nie wykonywał wówczas żadnej pracy w areszcie śledczym, w którym był osadzony, i nie dysponował stałym źródłem dochodu, z wyjątkiem pomocy udzielanej mu sporadycznie przez bliskich. Trybunał uznał, że skarżący bez wątpienia znajdował się w sytuacji ubóstwa.

Trybunał zwrócił również uwagę, że sądy krajowe uznały, iż skoro skarżący otrzymał od bliskich kilka miesięcy wcześniej kwotę 1 250 zł, oznacza to, że był w stanie wcześniej zgromadzić środki niezbędne do pokrycia kosztów postępowania. W tej kwestii, zdaniem Trybunału, sądy wychodząc z założenia, że skarżący powinien zaoszczędzić odpowiednią sumę pieniędzy na ten cel, oparły się na przypuszczeniach, które nie znajdowały realnego oparcia w dowodach przedstawionych im przez skarżącego. Ponadto zauważył, że skarżący był osobą pełnoletnią, a jego krewni nie mieli wobec niego żadnego obowiązku alimentacyjnego.

W tych okolicznościach oraz mając na uwadze powyższe argumenty, Trybunał stwierdził, że nałożony na skarżącego obowiązek uiszczenia kwoty 600 zł tytułem opłaty od pozwu

o zadośćuczynienie stanowiło nieproporcjonalne ograniczenie jego prawa dostępu do sądu. W tym stanie rzeczy, Trybunał uznał, że doszło do naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji i przyznał skarżącemu kwotę 7 800 EUR z tytułem słusznego zadośćuczynienia.

Wyrok jest ostateczny.