Wdrożenie unijnej dyrektywy dotyczącej niewypłacalności oraz dobre praktyki w postępowaniach upadłościowych i restrukturyzacyjnych były tematami konferencji zorganizowanej w Warszawie przez Ministerstwo Sprawiedliwości - Departament Prawa Cywilnego i Gospodarczego i Instytut Wymiaru Sprawiedliwości. W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele Komisji Europejskiej i resortu sprawiedliwości, naukowcy, sędziowie oraz doradcy restrukturyzacyjni.

Konferencję „Współczesne potrzeby i wyzwania w zakresie prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego” otworzył (16 października br.) dr hab. Maciej Domański, zastępca dyrektora IWS. Podkreślił, że jakość przepisów wpływa na sprawność postępowań, możliwość przezwyciężenia trudności finansowych przez przedsiębiorców i konsumentów oraz ochronę interesów wierzycieli. Wskazał również na publiczny wymiar tych regulacji, związany z ochroną gospodarki przed łańcuchem upadłości.

Przypomniał też o wieloletnich badaniach Instytutu nad prawem upadłościowym i restrukturyzacyjnym oraz publikacjach poświęconych tej tematyce, w tym monografii „Postępowanie upadłościowe w polskim systemie prawnym” i przygotowywanym drugim tomie tego opracowania.

Następnie głos zabrał dyrektor Departamentu Prawa Cywilnego i Gospodarczego dr Michał Peno, otwierając przy tym panel I konferencji.

Europejskie standardy prawa upadłościowego

Pierwszy panel poświęcono dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/799 w sprawie harmonizacji niektórych aspektów prawa dotyczącego niewypłacalności. Prelegenci przedstawili po kolei punkt widzenia Komisji Europejskiej, polskiej delegacji w grupie roboczej Insolvency w trakcie prezydencji Polski w Radzie Unii Europejskiej oraz Europejskiej Federacji Syndyków w zakresie celów dyrektywy, w tym ograniczenia różnic między krajowymi systemami, przebiegu negocjacji prowadzonych podczas polskiej prezydencji oraz znaczenia przyjętych rozwiązań i wyzwań związanych z ich wdrożeniem.

Wdrożenie dyrektywy i przyszłość polskich przepisów

W drugim panelu wskazywano na to jak ważne jest, w celu prawidłowego wdrożenia dyrektywy, odczytanie jej celów z uwzględnieniem zarówno przepisów, jak i preambuły. Omówiono wpływ nowych regulacji na polskie rozwiązania dotyczące nieważności i bezskuteczności czynności dłużnika, dokonano krytycznej oceny dotychczasowego polskiego modelu przygotowanej likwidacji. Wskazano, że wdrożenie dyrektywy jest szansą na przebudowę tej procedury, tak aby pozwalała zachować działające przedsiębiorstwo i zapewnić możliwie wysokie zaspokojenie wierzycieli.

Dodatkowo przedstawiono prace nad projektem ogólnoeuropejskiej spółki EU Inc., omawiając relację projektowanych rozwiązań do prawa krajowego oraz miejsce przepisów o niewypłacalności w tym przedsięwzięciu.

Wsparcie konsumentów i współpraca z syndykiem

Trzeci panel dotyczył dobrych praktyk w postępowaniach z udziałem konsumentów. Rozmawiano o wpływie zadłużenia na funkcjonowanie człowieka, w tym o mechanizmie wyuczonej bezradności. Przedstawiono praktyczne zasady współpracy syndyka z upadłym, wierzycielami i sądem, podkreślając znaczenie pierwszego spotkania z upadłym oraz wyjaśnienia mu przebiegu postępowania i jego konsekwencji. z perspektywy sądu upadłościowego. Z perspektywy sądu upadłościowego wskazano na potrzebę bezpośredniego kontaktu syndyka z upadłym, sprawdzenia jego sytuacji majątkowej i warunków bytowych oraz bieżącego dokumentowania czynności w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Mówiono również o odmiennościach nadzoru w poszczególnych trybach postępowania.

Dobre praktyki w restrukturyzacji przedsiębiorstw

W ostatnim panel poświęconym praktyce prowadzenia postępowań restrukturyzacyjnych skoncentrowano się na postępowaniu o zatwierdzenie układu. Omówiono rzetelne sporządzanie i udostępnianie dokumentacji, weryfikację wierzytelności oraz informowanie wierzycieli. Wskazywano na potrzebę oceny sytuacji przedsiębiorstwa i realności wykonania układu przed wyborem postępowania oraz zwrócenia uwagi na praktyczne ograniczenia sprawdzania wszystkich dokumentów źródłowych przy sporządzaniu spisu wierzytelności. Krytycznie odniesiono się do pozyskiwania klientów za pomocą obietnic zatrzymania egzekucji lub anulowania długów. Na koniec omówiono zagadnienie zasad etyki zawodowej oraz znaczenia niezależności i bezstronności oraz granic informowania o usługach i pozyskiwania klientów.

Konferencja pokazała, że konieczne jest pogodzenie wspólnych standardów europejskich z rozwiązaniami krajowymi. Zmiany powinny uwzględniać cele europejskiej harmonizacji oraz doświadczenia krajowej praktyki sądowej i doradczej. Tworzone regulacje mają zapewniać sprawność i przejrzystość postępowań, chroniąc interesy wierzycieli, a zarazem umożliwiać realną restrukturyzację przedsiębiorstw i odpowiednie wsparcie osób zadłużonych. Niezbędne przy tym jest stosowanie przez doradców restrukturyzacyjnych praktyk, które są zgodne z zasadami etyki zawodowej.

Baza zdjęć: tutaj