Najważniejsze informacje:

• Projekt ustawy przewiduje możliwość zawieszenia dochodzenia nierozliczonego prefinansowania oraz wyłączenia odpowiedzialności za spłatę należności beneficjentów poszkodowanych przez nieuczciwych wykonawców lub osoby trzecie.
• Warunkiem zawieszenia spłaty należności będzie wszczęcie postępowania karnego dotyczącego przestępstwa popełnionego przez wykonawcę lub osobę trzecią na szkodę beneficjenta w związku z realizacją umowy o dofinansowanie oraz złożenie przez beneficjenta   wniosku  do WFOŚiGW  o zawieszenie spłaty należności.
• Po uprawomocnieniu się wyroku sądu stwierdzającego winę wykonawcy lub osoby trzeciej beneficjent zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w takim zakresie, w jakim odpowiedzialność za jej nierozliczenie ponosi wykonawca. Jednocześnie właściwy wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej uzyska z mocy prawa możliwość dochodzenia należności bezpośrednio od wykonawcy.

Nowe rozwiązania odpowiadają m.in.  na problemy osób, które w dobrej wierze udzieliły pełnomocnictw przedsiębiorcom. Wykonawcy ci pobrali zaliczki, jednak nie zrealizowali inwestycji lub ich nie rozliczyli. 
Zasady programu Czyste Powietrze obowiązujące przed reformą w 2025 r. stwarzały przestrzeń dla agresywnych technik sprzedażowych oraz nieuczciwych praktyk części wykonawców, podejmowanych ze szkodą dla beneficjentów.
Nowa edycja programu Czyste Powietrze, uruchomiona w marcu 2025 r., ogranicza ryzyko nadużyć i zwiększa bezpieczeństwo beneficjentów.

Na wniosek beneficjenta lub jego spadkobiercy właściwy wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej będzie mógł zawiesić spłatę należności. Będzie to możliwe w sytuacji wszczęcia postępowania karnego na wniosek beneficjenta, WFOŚiGW, Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub z urzędu.
Po prawomocnym wyroku sądu potwierdzającym winę wykonawcy lub osoby trzeciej beneficjent zostanie zwolniony z obowiązku zwrotu nierozliczonej zaliczki w części, za którą odpowiada wykonawca. 

Wartość nierozliczonych zaliczek, w tym środków nienależnie pobranych przez wykonawców, wynosi około 285 mln zł. Według szacunków problem może dotyczyć ponad 8 tys. rodzin.

Ustawa wprowadzi realną pomoc dla beneficjentów i ich spadkobierców znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli inne rozwiązania przewidziane w ustawie okażą się niedostępne lub nieskuteczne, zainteresowana osoba będzie mogła złożyć do właściwego funduszu wniosek o odroczenie spłaty, rozłożenie należności na raty albo jej częściowe lub całkowite umorzenie. Fundusz oceni sytuację wnioskodawcy, w szczególności jego dochody, koszty utrzymania i możliwości spłaty. Pozwoli to dostosować pomoc do rzeczywistego położenia konkretnej osoby i jej rodziny. 

Większe bezpieczeństwo beneficjentów
W nowej edycji programu Czyste Powietrze, uruchomionej w marcu 2025 r., wprowadzono rozwiązania ograniczające możliwość stosowania nieuczciwych praktyk wobec beneficjentów. Ważną rolę pełnią operatorzy, czyli gminy i wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Ich zadaniem jest wspieranie beneficjentów na każdym etapie procesu: od decyzji o rozpoczęciu inwestycji i wyboru audytora oraz wykonawcy, przez realizację przedsięwzięcia, aż po jego zakończenie i rozliczenie dotacji.
Rząd koalicji 15 października zapewnił źródła finansowania programu Czyste Powietrze. To w szczególności 7,9 mld zł z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS) 2021–2027, 13 mld zł z Krajowego Planu Odbudowy oraz 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego. Budżet przekraczający 44 mld zł pozwoli na dalszą realizację programu.